Thuis in de Islam

Sinds gisteren ben ik bezig met dit boek te lezen. Een aangename verassing die mij dichter bij de Islam en mijn Muslim vrienden brengt.

Bron: Karaat

Mijn hoofddoek draag ik in mijn hart

‘Ik zocht niet naar de islam. De islam heeft mij gevonden’. De Vlaamse Eva Vergaelen beschrijft in haar boek ‘Thuis in de islam’ hoe ze moslima werd en hoe dat haar leven verrijkte. Ze woont deels in Egypte, deels in Vlaanderen. ‘Ik leef in permanente weemoed.’

Waarom wilde je dit boek schrijven?

Om een hulde aan het leven te brengen. Mijn boodschap luidt: de Koran is geen log zwart-wit wetboek, maar leeft. Al schrijvend ben ik bepaalde verzen trouwens anders gaan interpreteren: ik leef, doe bepaalde ervaringen op en daardoor verandert ook mijn interpretatie. Veel mensen denken nog altijd dat het moslims in de eerste plaats te doen is om het hiernamaals. Terwijl de Koran wel degelijk aanmoedigt om een actief leven te leiden en ervan te genieten. In wezen is het een heel revolutionair boek. Omdat voor mij alles politiek is, put ik veel kracht uit de revolutionaire boodschap van de Koran.

Wat voor een kind was je?

Een opgewekt, speels kind met een eigen droomwereld. Op de middelbare school werd ik soms gepest: er werd van me verwacht dat ik meeliep met de stroom. Mijn ouders waren atheïstisch, zodat ik automatisch voor de lessen zedenleer koos. Maar toen dat elk jaar over dezelfde onderwerpen bleek te gaan, ben ik uit een soort waanhoop overgestapt op het vak Grieks-orthodoxe godsdienst. Niet dat ik toen op zoek was naar iets hogers. Ik waarschuwde de leraar meteen dat hij me niet moest proberen te bekeren, want dat ik wel beter wist. Onze afspraak was dat hij het vooral over de icoonkunst en de taal achter de godsdienst zou hebben.

Later werd je zelf leerkracht zedenleer, meer bepaald voor anderstaligen in een Antwerpse school. Zo kwam je in contact met de islam. Dat resulteerde uiteindelijk in je bekering.

Ik hou niet van het woord ‘bekeren’. ‘Keren’ zou betekenen dat ik veranderd ben, maar zo voel ik het niet aan. Voor mij komt de islam neer op een verrijking, een kers op de taart. Een Vlaamse rijsttaart met slagroom. Voor mijn atheïstische ouders was het natuurlijk aanvankelijk een hele schok dat ik godsdienstig werd. Ineens geloofde ik in iets buiten de mensheid. Ik begrijp dat dit moeilijk voor hen lag. Geen enkele ouder vindt het leuk dat zijn kind een ander pad inslaat dan wat het thuis voorgeschoteld heeft gekregen. Daarbij komt dat er in het Westen momenteel sowieso een felle antigodsdienstige houding heerst. Vanuit de redenering: je kunt niet tegelijk rationeel en gelovig zijn. Geloof wordt gezien als een zwakte. En zeker de islam krijgt het hard te verduren, omdat die zogenaamd haaks staat op onze normen en waarden.

‘Langs alle kanten wordt de islam kaalgeplukt en van zijn rijkheid bestolen’, signaleer je in de inleiding.

Dat gebeurt zowel door niet-moslims als door moslims. Sommige moslims vinden het bijvoorbeeld noodzakelijk terug te grijpen naar de zeden en gebruiken van de moslimgemeenschap ten tijde van de Profeet. Maar je moet toch niet per se de kleren uit die periode willen dragen? Of neem de discussie over het tandenpoetsen. Toen de Profeet leefde, bestond de tandenborstel nog niet. De mensen gebruikten daarvoor een stokje hout. Met het gevolg dat de tandenborstel vandaag voor bepaalde moslims nog altijd een taboe is.

Jij drinkt toch ook geen alcohol?

Dat is iets anders, want alcohol bestond al in de tijd van de Profeet. In de Koran staat duidelijk dat het haram is: je mag niet dronken worden. Vroeger dronk ik graag een glaasje rode wijn of champagne, maar nu doe ik dat niet meer. Het stoort me niet dat anderen dat wel doen als ik ergens op een feestje ben uitgenodigd, hoor. Maar als ik zelf een feestje geef, vloeit er géén alcohol. Ik apprecieer het als mijn gasten dan geen wijn meebrengen. Blijkbaar ligt dat moeilijk voor sommige mensen: ineens voelen ze zich ‘in hun persoonlijke vrijheid belemmerd’. Terwijl ik alleen maar respect vraag.

Vrouwenrechten in de Koran

Een hoofddoek draag je niet.

Ik draag die in mijn hart. Ook in Egypte verschijn ik overal – behalve in de moskee – zonder hoofddoek. Dat leidt soms tot de pijnlijke situatie dat ik als een ongelovige word beschouwd.

Verschillen je Egyptische man en jij vaak van mening over de Koran?

Dat gebeurt wel eens. Nog afgezien van het feit dat Egypte een patriarchale samenleving is. Vanuit een vrouwelijk perspectief naar het leven kijken, is daar niet evident. Ook mijn man heeft dat moeten leren. Tussen haakjes: veel vrouwen nemen gewoon de patriarchale interpretaties over. Zelf voel ik me een feministe, maar dan zeker niet het soort dat het als haar roeping beschouwt het gevecht met de mannen aan te gaan. Nee, mannen en vrouwen moeten gewoon zij aan zij streven naar een rechtvaardige wereld. Helaas zitten we in de wereld nog vooral met een mannelijke canon. Ik wil graag meehelpen om daar een vrouwelijk discours aan toe te voegen. Dat doe ik vanuit een islamitisch perspectief, omdat alle vrouwenrechten wel degelijk in de Koran staan. Veel vrouwen van Marokkaanse afkomst in Vlaanderen bewonder ik echt. Enerzijds verloochenen ze hun roots niet, anderzijds zijn ze heel Belgisch. Ze dragen met trots die dubbele identiteit en dat vind ik mooi.

Hoe moeilijk is het voor jou om afwisselend enige tijd in Egypte te leven en dan weer een aantal weken in Vlaanderen?

Ik ben vooral blij met die afwisseling. Al leef ik daardoor wel in permanente weemoed.

Moet je je hier niet te veel verdedigen?

In het gezelschap van buitenstaanders moet ik me inderdaad vaak verantwoorden. In mijn familie is dat veel minder het geval. Daar worden dan wel weer graag grapjes over me gemaakt. Zolang dat binnen de grenzen van het respect blijft, heb ik daar geen probleem mee, want in de islam is vrijheid van meningsuiting een heilig recht. Maar er zijn dingen die louter het zaaien van angst en haat als doel hebben, zoals die Mohammed-cartoons in Denemarken en de film van Geert Wilders in Nederland. Dat gaat vrijheid van meningsuiting voorbij en belemmert elke vorm van dialoog.

Is er iets wat je stoort bij bepaalde medebekeerlingen in Vlaanderen?

Sommigen hebben in de beginfase de neiging om heel zwart-wit te denken. Ze zien alles in het kader van het contrast haram-halal. Jammer, want het beknot de schoonheid van de godsdienst. Bepaalde bekeerlingen zonderen zich ook compleet af van hun familie. Op die manier willen ze aangeven dat ze volledig met hun verleden hebben gebroken. Een gevaarlijke tendens.

Wat vind je van het hoofddoekenverbod van de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens?

Zijn argument luidt dat de hoofddoek vrouwonderdrukkend is en de integratie afremt. Terwijl juist die werkende migrantenvrouwen echt hun plaats in de samenleving innemen. De vereiste is dat je neutraal bent in de beoefening van je functie. Dat heeft niks te maken met je uiterlijk. Zelf draag ik dus geen hoofddoek, maar mij zul je nooit horen zeggen dat dit een vrouwonderdrukkend kledingstuk is. Vrouwen die een hoofddoek dragen, doen dat uit liefde voor God, niet om hun man te plezieren. Als je binnenstapt in een gemiddeld moslimgezin in Borgerhout, kijk je ervan op hoeveel macht de vrouw daar heeft. De Koran legt de man niet voor niks meer plichten op dan de vrouw.

Misschien moet er maar eens een bloemlezing metvrouwvriendelijke citaten uit de Koran op de markt komen.

Het zou wellicht een beter effect creëren dan zomaar de hele Koran gratis uitdelen, zoals de krant ‘De Standaard’ heeft gedaan. Dat had geen zin. Het heeft alleen maar veel vooroordelen bevestigd.

Zeven zeeën van inkt

In je boek laat je je allesbehalve positief uit over het tv-programma ‘De weg naar Mekka’ van Jan Leyers. Zijn bedoelingen vind je ‘net zo zuiver als de beschavingsmissie van de paters in Congo’.

Het productieteam had me gevraagd te helpen bij het leggen van contacten in Egypte. Dat zag ik wel zitten. Alleen was ik ontgoocheld toen ik te horen kreeg: ‘We willen de botsing van de beschavingen bewijzen.’ Je moet als journalist niet a priori iets willen bewijzen, je moet de dingen onderzoeken. In zijn boek stelt Jan Leyers: ‘Hoe meer ik te weten kom, hoe groter ik de kloof blijk te ervaren.’ Maar wat komt hij te weten? Als een vrouw bijvoorbeeld tegen hem zegt: ‘Ik zou best de vierde echtgenote van een man willen zijn’, gaat hij daar niet dieper op in. Ik ken toevallig die vrouw, en voor haar is dat een statement om haar liefde voor God aan te geven. Een ander tafereel: hij bezoekt een vrouwenbijeenkomst. Tegen de camera zegt hij: ‘Als vrouwvriendelijke man mag ik hier binnen.’ Ik vind dat heel paternalistisch. Wat bedoelt hij? Dat al die Egyptenaren géén vrouwvriendelijke mannen zijn?

‘Voor België is mijn man een importbruidegom’, noteer je.

Hoewel hij niet verplicht was de integratiecursus te volgen, heeft hij dat toch gedaan. Hij wilde namelijk echt meer te weten komen over België. De cursus vond hij interessant. Tegelijkertijd kreeg hij echter het gevoel: ‘Ik ben een profiteur. Ik heb een Europese vrouw gehuwd en dat was mijn paspoort om naar België te kunnen komen.’ In werkelijkheid was het absoluut niet zijn bedoeling om zich blijvend in Europa te vestigen. Daarvoor is hij trouwens absoluut nog niet klaar.

Stel dat je dochter later ook voor een heel ander parcours kiest dan je man en jij. Hoe moeilijk zul je het daarmee hebben?

Ik bid dat Lina een gelukkig, gezond meisje is. En dat ze opgroeit tot een kritische jonge vrouw. Als zij me op een dag zegt: ‘Mama, ik ben geen gelovige’, wil ik geen bron van verdriet voor haar zijn.

Heb je een favoriete regel uit de Koran?

Ja. Het vers dat het best illustreert dat de Koran geen zwart-wit boek is, maar leeft: ‘Als alle bomen op aarde pennen waren en de zee inkt, waaraan er nog zeven zeeën van inkt zouden toegevoegd worden, dan nog zouden de woorden van Allah niet uitgeput zijn.’

Tekst: Manu Adriaens

Foto: Marc Masschelein

Het boek ‘Thuis in de islam’ van Eva Vergaelen verscheen bij Meulenhoff/Manteau.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s